الشيخ حسين المظاهري
43
تهذيب نفس از ديدگاه قرآن (فارسى)
شده ، عقل خاضع شود دل در مقابل خدا خشوع پيدا كند ، و اين فضيلت ، يعنى تعبد و تسليم در مقابل اوامر و نواهى خدا براى انسان پيدا شود . هر چه اين حالت براى انسان بيشتر پيدا شود ، مقام قربش بيشتر مىشود تا برسد به مقام عنداللهى . از نظر عالم خلقت هم ، « وَ ما خَلَقْتُ الجِنَّ وَ الأنْسَ الا لِيَعْبُدُونَ » ( ذاريات / 56 ) را همين جور معنا كردهاند . گفتهاند : معناى اين كه خدا عالم جن را ، عالم انس را خلق كرده براى اين كه عبادت كنند اين است كه عبد شوند . لذا امام صادق سلامالله عليها فرمودهاند : « اى ليعرفون ، ما خلق نكرديم جن و انس را مگر براى مقام عرفان ، مگر اين كه برسند به يك جايى كه معرفت آنها زياد شود ، و رسوخ در دل آنها كند . مىگويند : مراد از معرفت يعنى تعبد در مقابل خدا ، تسليم در مقابل اوامر و نواهى الهى . معرفت يعنى اين كه انسان به يك جايى برسد كه دلش در مقابل خدا ، در مقابل نبوت ، در مقابل ولايت و در مقابل خدا خاضع و خاشع باشد . ايشان آيه شريفه « اطيعُوا اللهَ وَ اطيعُوا الرَّسُولَ وَ اوليِ الأمْرِ مِنْكُمْ » ( نساء / 59 ) را به همين نحو معنا كردهاند . مىگويند : اطاعت سه معنا دارد : 1 - اطاعت يعنى فرمان بردن ؛ يعنى بايد فرمان خدا و پيامبر و ولايت را برد 2 - اطاعت از نظر عمل ؛ يعنى ما از نظر عمل بايد مطيع خدا و پيغمبر و ائمه طاهرين ( ع ) باشيم . 3 - مىگويند يك معناى دقيقتر از اين هم هست و آن اين كه دل بايد مطيع در مقابل خدا باشد ، عقل بايد سركش در مقابل خدا نباشد ، و عقل و دل بايد در مقابل پيغمبر و ائمه طاهرين متواضع باشند . وقتى دل خاضع شد معناى واقعى « اطيعُوا اللهَ وَ اطيعُوا الرَّسُولَ وَ اوليِ الأمْرِ مِنْكُمْ » تحقق مىيابد . علماى علم اخلاق مىگويند : هدف از عالم خلقت و هدف از عالم تشريع ، اين انسان است . اما چرا اين انسان ؟ براى اين كه اين انسان به مقام عبوديت برسد .